سرطان روده چیست؟
سرطان روده به سرطان روده بزرگ نیز معروف است. روده آخرین اندام در دستگاه گوارشی بدن است. سرطان روده یکی از شایع‌ترین سرطان‌ها نیز است. این سرطان به‌طور معمول با توده‌های کوچک سلولی به نام پولیپ آغاز می شوند. اگر که این سرطان در مراحل اولیه کشف شود، درمان را بسیار راحت‌تر می‌کند.
علائم سرطان روده
تغییر در عملکردهای دفعی، مانند اسهال مکرر و مدفوع باریک
ناخوشایندی دائم در ناحیه شکم، مانند گرفتگی، بادکردن یا نفخ کردن.
وجود مخاط یا خون در مدفوع، که باعث می‌شود رنگ مدفوع قهوه ای پررنگ و یا مشکی شود.
تغییر در حالات اشتها
استفراغ کردن
کاهش وزن بدون علت
ضعف و خستگی
هشدار
شما میتوانید علائم خود را با پزشک متخصص به صورت آنلاین مطرح کنید.
عوامل خطرناک سرطان روده
سابقه خانوادگی: اگر که یک خویشاوند نزدیک مثل یکی از والدین یا خواهر و برادرتان سابقه ابتلا به سرطان روده را داشته است، برای شما ریسک ابتلا به سرطان را نیز بالا می‌برد.
بیماری‌های دستگاه گوارش: داشتن بیماری‌های التهابی روده، از جمله کولیت زخمی و بیماری کرون خطر ابتلا به سرطان روده را بالا می‌برد.
رژیم غذایی: مصرف غذاهایی که فاقد فیبر کافی هستند و مصرف چربی های حیوانی بالا مانند گوش قرمز، خطر ابتلا به سرطان روده را بالا می‌برد.
وزن: داشتن اضافه وزن یا چاقی نیز احتمال ابتلا به سرطان را بالا می‌برد.
کم‌تحرکی: کمبود ورزش روزانه احتمال ابتلا به سرطان را بالا می‌برد.
نژاد و قومیت: در افراد با قومیت امریکایی، الاسکایی، یهودیان اروپای شرقی و سیاه‌پوستان احتمال ابتلا به سرطان روده بالا است.
گاهی اوقات والدین از طریق تغییرات و جهش‌های ژنتیکی ارثی، می‌توانند این ریسک را در فرزندانشان بالا ببرند. به این نوع سندروم‌های سرطانی ارثی گفته می‌شود:
پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی
سندروم لینچ (سرطان غیرپولیوی ارثی روده بزرگ یا HNPCC)
روش‌های تشخیص سرطان روده
کلونوسکپی
در طی کلونوسکپی، پزشک یک لوله باریک و انعطاف‌پذیر که مجهز به دوربین است و در ان چراغ قرار دارد، از راه مقعد به درون روده بزرگ هدایت می‌کند. پزشک با دوربین به دنبال نشانه های سرطان و پولیپ ها که زائده های غیرطبیعی روی سطح داخلی روده بزرگ هستند، میگردد. پولیپ ها گاهی تبدیل به سرطان میشوند و در حین عمل جراحی نیز برداشته کی شوند.
آزمایش DNA مدفوع
در این آزمایش یک نمونه مدفوع برای مشاهده نشانه هایی از سرطان جمع‌آوری می‌شود. نشانه هایی مانند خون یا عوامل ژنتیکی پنهان می‌توانند نشانه هایی از وجود سرطان یا پولیپ باشد. آزمایش مدفوع در انه هم می‌تواند انجام شود اما نیاز به نسخه پزشک است.
آزمایش خون
ذر آزمایش خون آنزیم ها و پروتئین های خاص، یا تعداد کم سلول‌های قرمز خون آزمایش می‌شود که ممکن است نشانه هایی از وجود سرطان باشد.
آزمایش خون منفی در مدفوع، خون مخفی که شما نمیتوانید ببینید را شناسایی می‌کند. شما می توانید این تست را در خانه توسط یک دکتر انجام دهید. این آزمایش همراه با آزمایش های دیگر سرطان روده را شناسایی می‌کند.
نمونه برداری اگر در آزمایشی، نشانه هایی از سرطان باشد، پزشکان نمونه برداری انجام میدهند. پزشک یک قسمت کوچکی از بافت روده را جدا می‌کند تا بتواند زیر دستگاه میکروسکوپ سلول‌های سرطانی را بررسی کند.
آزمایش مولکولی
پزشکان از انواع مختلفی از آزمایش های ژنتیکی استفاده میکنند تا سرطان‌های روده‌ای که از نسل های قبل در خانواده رواج داشته اند را شناسایی کنند.
ام‌آر‌آی
اسکن ام‌آر‌آی از امواج رادیویی و آهن‌رباهایی استفاده می‌کند تا یک تصویر دقیق از روده تهیه کند. این اسکن همراه با موارد دیگر می‌تواند سرطان را شناسایی کند.
درجه‌بندی سرطان روده
هرچقدر که شماره درجه سرطان پایین تر باشد، سرطان هم کمتر در بدن پخش شده است.
مرحله صفر، اولین مرحله به‌وجود امدن سرطان است که سلول‌های سرطان فقط در لایه اول روده تشکیل شده اند.
مرحله چهار، مرحله پیشرفتگی سرطان است که به سایر نقاط بدن و غدد لنفاوی نیز سرایت پیدا کرده است.
درجه 0
سلول‌های غیرعادی در غشای مخاطی دیده می‌شود.
درجه I
تومور به لایه دوم روده(زیر مخاط) یا لایه سوم روده(لایه ماهیچه ای روده) سرایت کرده است.
درجه II
IIA: تومور به بیرونی‌ترین لایه روده(غشا سروزی) سرایت پیدا کرده است.
IIB: تومور به بافتی که اندام‌های داخل شکم را احاطه می‌کند که صفاق نام دارد، نفوذ پیدا کرده است.
IIC: تومور علاوه بر روده، به اندام‌های نزدیک نیز سرایت پیدا کرده است.
درجه III
IIIA:
تومور در زیر مخاط و احتمالا لایه ماهیچه ای نفوذ پیدا کرده است. همچنین در یک تا سه غدد لنفاوی نیز مشاهده می‌شود.
تومور به طور کامل در زیر مخاط رشد کرده و سرطان در پهار تا شش غدد لنفاوی وجود دارد.
IIIB
تومور به غشا سروزی یا صفاق سرایت یافته است. همچنین سرطان در یک یا سه گره لنفاوی مجاور وجود دارد، یا خوشه هایی از سلول‌های سرطانی در نزدیکی گره‌های لنفاوی تشکیل شده است.
تومور به لایه ماهیچه ای یا غشا سروزی نفوذ پیدا کرده است و سرطان در پهار تا شش گره لنفاوی وجود دارد.
تومور به زیر غشا یا لایه ماهیچه ای نفوذ پیدا کرده است و سرطان در هفت یا تعداد بیشتری از گره‌های لنفاوی دیده می‌شود.
IIIC
تومور در صفاق پخش شده است و در چهار تا شش گره لنفاوی دیده می‌شود.
تومور بدر غشا سروزی یا صفاق پخش شده است و در تعدادی بیش از هفت گره لنفاوی دیده می‌شود.
تومور به اندام‌های مجاور نفوذ پیدا کرده است. همچنین سرطان در تعدادی از گره‌های لنفاوی دیده می‌شود، یا سلول‌های سرطانی به صورت خوشه در مجاور گره‌های لنفاوی قرار دارند.
درجه IV
IVA: سرطان به یک اندام یا تعدادی از گره‌های لنفاوی دورتر از روده سرایت پیدا کرده است.
IVB: سرطان به بیش از یک اندام یا تعدادی از گره‌های لنفاوی دورتر از روده سرایت پیدا کرده است.
IVC: سرطان به اندام‌های خارج از صفاق گسترش پیدا کرده است و ممکن است به ناحیه های و تعداد بیشتری از گره‌های لنفاوی نیز گسترش پیدا کرده باشد.
درمان سرطان روده
جراحی
گاهی اوقات میتوان از آندوسکوپ استفاده کرد. آندوسکوپ وسیله ای انعطاف‌پذیر به همراه دوربین مخصوص، نور و بقیه تجهیزات است. یا میتوان جراحی لاپاروسکپی را انجام داد. در این جراحی به وسیله تجهیزات برش های کوچکی انجام می‌شود. در نتیجه باعث می‌شود شما کمترین درد را داشته باشید و سریع تر بهبود یابید.
برداشتن مخاط با آندوسکوپی: در این روش، مایعی خاص به زیر پولیپ تزریق می‌شود تا آن از سطح روده بزرگ جدا شود. جراح می‌تواند پولیپ را بدون برداشتن بخشی از روده بزرگ، از بدن خارج کند.
تشریح آندوسکپی زیر مخاطی: جراح با انجام جراحی دقیق بر لایه های سطحی بافت، سرطان‌های موجود در ناحیه در ناحیه زیر سطح را برمیدارد.
کولکتومی: تیم جراحی قسمتی از روده شما را از بدن جدا می‌کند و سپس قسمت باقی‌مانده را به دستگاه گوارش شما پیوند میزند.
اگر قسمتی از روده شما در جراحی برداشته شود، یکی از موارد زیر نیز برایتان انجام می‌شود:
کولستومی: در این روش، یک روزنه ای به اسم "استوما" روی شکمتان ایجاد می‌کند که به روده بزرگ متصل می‌شود. کیسه ای که در خارج از بدن قرار می‌گیرد، مدفوع را جمع‌آوری می‌کند.
ایلئوستمی: این عمل نیز مشابه عمل کولستومی است. جراح انتهایی ترین بخش روده باریک که ایلئوم نام دارد را به دهانه ای روی شکم متصل می‌کند.
شیمی‌درمانی
برای سرطان روده پیشرفته، ممکن است پس از جراحی، شیمی‌درمانی تجویز شود تا از بازگشت سلول‌های سرطانی جلوگیری شود. در اکثر مواقع، شیمی‌درمانی از طریق تزریق وریدی انجام می‌شود.
درمان هدفمند
می توان برخی از ژن های هدف در تومور که سرطانی هستند را شناسایی کرد. در واقع، داروها با هدف موردنظر می‌توانند سازگار شوند.
در این روش سلول‌های سرطانی از بین می‌روند در حتا که سلول‌های سالم اسیبی نمی‌بینند. این داروهای هدفمند یا با تزریق وریدی یا مانند قرص می‌تواند تجویز شود.
این داروها از ایجاد تومور جدید در رگ‌های خونی جلوگیری میکنند.
به پروتئینی که در سطح سلول‌های سرطانی وجود دارد، حمله میکنند.
از سیگنال‌هایی که باعث رشد سلول سرطانی یا ایجاد انها در رگ‌های خونی می‌شود، جلوگیری می‌کند.
پرتودرمانی
در پرتودرمانی از موج انرژی های بسیار قوی ای استفاده می‌شود تا سلول‌های سرطانی نابود شوند.
پرتودرمانی در یکی از مراحل زیر می‌تواند انجام شود:
قبل از جراحی: در این روش، سلول سرطانی کوچک می‌شود تا در جراحی اسان تر از بدن جدا شود.
بعد از جراحی: در این روش، هر آنچه از سلول‌های سرطانی ای که باقی‌مانده اند، توسط شیمی‌درمانی از بین می‌روند تا مجدد پخش نشوند.
همراه با شیمی‌درمانی: ترکیب شیمی‌درمانی و پرتودرمانی می‌تواند جایگزین جراحی شود.
برای سرطان‌های پیشرفته: پرتودرمانی درد را تسکین میدهد. پرتودرمانی استریوتاکتیک بدن این امکان را میدهد که بتوان پرتودرمانی را با دوز بالا و ایمنی کامل به نواحی هدف‌گذاری‌شده رساند.
ایمنی‌درمانی
در روش ایمنی‌درمانی، از سلول‌های ایمنی برای مبارزه با سرطان استفاده می‌شود. داروهایی به نام " مهارکننده وارسی ایمنی" می‌تواند سلول‌های سرطانی را از ارسال سیگنال‌هایی که از سیستم ایمنی مخفی است، را خنثی کند. که در این صورت سیستم ایمنی سرطان را می‌بیند و به ان حمله می‌کند.
اما تنها برخی از سرطان‌های روده به این روش پاسخ میدهند.
آیا سرطان روده کشنده است؟
سرطان روده می‌تواند بیماری جدی و تهدیدکننده زندگی باشد، اما سرطان روده لزوماً کشنده نیست. پیش‌آگهی بیماری به عواملی مانند مرحله سرطان هنگام تشخیص، محل تومور، درگیری غدد لنفاوی، وجود یا نبود متاستاز، ویژگی‌های ژنتیکی و مولکولی تومور و پاسخ بیمار به درمان بستگی دارد.
هرچه سرطان زودتر تشخیص داده شود، احتمال موفقیت درمان بیشتر است. بر اساس آمار جدید SEER، بقای نسبی ۵ ساله برای سرطان کولورکتالِ محدود به محل اولیه حدود ۹۱.۳٪ است؛ در بیماری‌ای که به غدد لنفاوی یا ساختارهای اطراف گسترش یافته، حدود ۷۵.۲٪ و در بیماری متاستاتیک حدود ۱۶.۹٪ گزارش شده است. این اعداد مربوط به گروه‌های بزرگ بیماران هستند و نمی‌توانند طول عمر یک فرد مشخص را پیش‌بینی کنند.
بنابراین، پاسخ به سؤال «آیا سرطان روده کشنده است؟» به مرحله بیماری و شرایط فرد بستگی دارد و تشخیص زودهنگام نقش بسیار مهمی در پیش‌آگهی دارد.
طول عمر بیماران سرطان روده چقدر است؟
طول عمر بیمار مبتلا به سرطان روده عدد ثابتی ندارد و نمی‌توان تنها بر اساس تشخیص سرطان، مدت مشخصی برای زندگی فرد تعیین کرد.
مهم‌ترین عامل مؤثر بر پیش‌آگهی، میزان گسترش سرطان در زمان تشخیص است. برای مثال، داده‌های SEER نشان میدهد بقای نسبی ۵ ساله در سرطان کولورکتالِ موضعی حدود ۹۱.۳٪، در مرحله منطقه‌ای حدود ۷۵.۲٪ و در بیماری منتشر یا متاستاتیک حدود ۱۶.۹٪ است.
با این حال، این آمار به معنای آن نیست که فردی با سرطان پیشرفته حتماً تنها چند سال زنده می‌ماند یا فردی با سرطان زودرس حتماً به یک نتیجه مشخص می‌رسد. سن، وضعیت عمومی سلامت، محل تومور، ویژگی‌های مولکولی سرطان، نوع درمان و پاسخ بدن به درمان نیز اهمیت دارند. همچنین درمان‌های سرطان در حال پیشرفت هستند و آمار مربوط به گروه‌های قبلی لزوماً پیش‌آگهی بیماران امروزی را به‌طور کامل نشان نمی‌دهد
آیا تست سرطان روده در منزل وجود دارد؟
بله. برخی روش‌های غربالگری سرطان روده را میتوان در منزل انجام داد؛ مهم‌ترین آن‌ها آزمایش‌های مدفوع مانند FIT و برخی انواع تست DNA مدفوع هستند.
تست FIT یا آزمایش ایمونوشیمیایی مدفوع، وجود مقادیر بسیار کم خون در مدفوع را بررسی می‌کند. نمونه معمولاً در منزل جمع‌آوری و طبق دستورالعمل کیت برای آزمایش بررسی می‌شود. این تست برای غربالگری افراد بدون علامت کاربرد دارد و به‌تنهایی تشخیص قطعی سرطان نیست.
نکته بسیار مهم این است که:
تست خانگی مثبت به معنی ابتلای قطعی به سرطان نیست و تست منفی نیز سرطان را به‌طور کامل رد نمی‌کند.
اگر تست FIT یا سایر تست‌های غربالگری مدفوع مثبت شود، معمولاً انجام کولونوسکوپی پیگیری برای بررسی علت نتیجه مثبت ضروری است. همچنین اگر فرد علائم مشکوکی مانند خونریزی مقعدی، تغییر پایدار در اجابت مزاج یا کاهش وزن بی‌دلیل داشته باشد، نباید به تست خانگی اکتفا کند و باید توسط پزشک ارزیابی شود.
طبق راهنمای به‌روز انجمن سرطان آمریکا در سال ۲۰۲۶، برای افراد با خطر متوسط، غربالگری سرطان کولورکتال از ۴۵ سالگی توصیه می‌شود و FIT سالانه یکی از گزینه‌های پذیرفته‌شده است.
آیا سرطان روده خوب‌شدنی است؟
در بسیاری از موارد، سرطان روده قابل درمان است؛ به‌خصوص زمانی که بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود.
نوع درمان بر اساس محل سرطان، مرحله بیماری، وضعیت عمومی فرد و ویژگی‌های مولکولی تومور تعیین می‌شود. درمان ممکن است شامل جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی، درمان هدفمند و ایمنی‌درمانی باشد. در برخی بیماران، ترکیبی از این روش‌ها استفاده می‌شود.
در مراحل اولیه، جراحی می‌تواند نقش اصلی در درمان داشته باشد و در برخی موارد، برداشتن پولیپ‌های پیش‌سرطانی یا تومور محدود می‌تواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند.
حتی در سرطان پیشرفته نیز درمان‌ها می‌توانند به کنترل بیماری، کاهش علائم، کند کردن رشد سرطان و در برخی بیماران افزایش طول عمر کمک کنند. انتخاب درمان به ویژگی‌های تومور و شرایط هر بیمار بستگی دارد.
بنابراین عبارت «سرطان روده همیشه کشنده است» درست نیست؛ پیش‌آگهی بیماری از فردی به فرد دیگر متفاوت است و تشخیص زودهنگام یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر نتیجه درمان است
علائم سرطان روده در زنان چیست؟
علائم سرطان روده در زنان و مردان در بیشتر موارد مشابه است و جنسیت به‌تنهایی باعث ایجاد یک مجموعه علائم کاملاً متفاوت نمی‌شود.
علائم مهمی که باید مورد توجه قرار گیرند عبارت‌اند از:
تغییر پایدار در عادات دفع، مانند اسهال یا یبوست
باریک شدن یا تغییر شکل مدفوع
وجود خون روشن یا تیره در مدفوع
احساس تخلیه ناقص روده
درد، گرفتگی یا ناراحتی شکمی
نفخ و احساس پری شکم
کاهش وزن بدون علت مشخص
ضعف و خستگی
کم‌خونی ناشی از کمبود آهن، به‌ویژه اگر علت آن مشخص نباشد.
نکته مهم این است که بسیاری از این علائم می‌توانند در بیماری‌های غیرسرطانی مانند هموروئید، عفونت‌های گوارشی یا سندرم روده تحریک‌پذیر نیز دیده شوند. بنابراین وجود یک علامت به‌تنهایی به معنی سرطان نیست، اما علائم مداوم یا غیرعادی باید توسط پزشک بررسی شوند.
در زنان، کم‌خونی فقر آهن ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود؛ بنابراین اگر کم‌خونی بدون علت مشخص وجود داشته باشد، پزشک ممکن است بررسی دستگاه گوارش را نیز در نظر بگیرد.
دیدگاه‌ها و پرسش‌ها